Avokati i Popullit, kudo ne bote i njohur si Ombudsman, eshte institucion i ri, organ i vecante i sistemit politik te Republikes se Maqedonise, qe eshte i kodifikuar ne Kushtetuten e Republikes se Maqedonise (“Gazeta Zyrtare e RM” nr. 52/91, 1/92, 31/98, 91/01).  Me Ligjin e avokatit te Popullit (“Gazeta Zyrtare e RM” nr. 60/03), ka kompetence t’i mbroje te drejtat kushtetuese dhe ligjore te qytetareve, kur ato shkilen nga administrata shteterore dhe organet e organizatat e tjera qe kane autorizime publike.

Avokati i Popullit, eshte insititucion i pavarur, i mevetesishem dhe profesional, i cili gjate kryerjes se detyrave udhehiqet nga parimet e objektivitetit, paanesise, pergjegjesise, ndershmerise, azhuritetit, ekspedivitetit, papercaktueshmerise fetare a partiake, barazise ne mbrojtjen e te drejtave dhe te lirive te qytetareve, pa marre parasysh perkatesine kombetare a bindjen fetare ose politike, gjinine, racen etj.

Avokati i Popullit veprimtarine e vet e zhvillon ne kuader te Kushtetutes dhe te Ligjit, si dhe ne kuader te konventave dhe akteve juridike nderkombetare per lirite dhe te drejtat e njeriut.

Avokati i popullit kur konstaton se janë të cënuara të drejtat kushtetuse dhe ligjore të parashtruesit të parashtresës ose se janë bërë padrejtësi tjera mund: të japi rekomandime mendime dhe udhëzime për mënyrën e mënjanimit të shkeljeve të konstatuara; të propozojë përsëritje të ndonjë procedure konform ligjit; të ngrej iniciativë për hapjen e procedurës diciplinore kundër personit zyrtar gjegjësisht përgjegjës dhe të dorëzojë kërkesë deri te prokuroi publik kompetent për ngritjen e procedurës për vërtetimin e përgjegjësisë penale.

Nga Avokati i Popullit, mund të kërkojë ndihmë dhe intervenim, çdo qytetar i Republikës së Maqedonisë dhe i huaj (personalisht ose nëpërmjet të të autorizuarit të tij), kur vlerëson se i është cënuar ndonjë e drejtë kushtetuese apo ligjore me akte apo veprime të organeve të administratës shtetërore, si dhe të organeve e të organizatave të cilat kanë autorizime publike.

Mbrojtja e të drejtave nga Avokati i Popullit mund të kërkohet nëse qytetari më parë i është drejtuar organit kompetent apo organizatës (ka dorëzuar kërkesë, lutje, ka kërkuar ndihmë, intervenim apo ndonjë veprim tjetër), pas së cilës ky organ apo organizatë ka sjellë ose jo akte, ka ndërmarrë ose jo veprime përkatëse.

Procedura konsiderohet e hapur nëse Avokatit të Popullit i paraqitet parashtresa (ankesa, pakënaqësia). Ajo paraqitet personalisht në zyrën e Avokatit të Popullit, me postë, gojarisht në procesverbalin e Avokatit të Popullit, me telefaks ose me postë elektronike.

Avokati i Popullit mund të inicojë procedurë edhe me vetë inisativë, por për vazhdimin e saj duhet pëlqimi i qytetarit, të cilit i është cënuar e drejta kushtetuese ose ligjore.

Avokati i popullit intervenon kur:

• të drejtat e qytetarëve shkilen me akte apo veprime të organeve të administratës shtetërore, si dhe të organeve dhe të oganizatave që kanë autorizime publike;
  
  

• kanë kryer veprime, me të cilët janë sjellë me subjektivizëm në mënyrë burokratike, të pahijshme dhe johumane ndaj qytetarëve;
  
  

• nuk kanë vepruar sipas kërkesës, apo kanë sjellë vendime pozitive pa mbështetje ligjore;
  
  

• zvaritet procedura e kërkesës;
  
  

• nuk përfshihet në procedurë pala e interesuar;
  
  

• kënaqen me palën duke e përcjellë nga njëri sportel në sportelin tjetër ose nga njëri organ te organi tjetër për procedurë dhe grumbullimin e dëshmive, të cilat organi zyrtarisht mund t’i sigurojë;
  
  

• nuk i zbatojnë aktet administrative ekzekutuese dhe të përfunduara dhe nuk veprojnë sipas udhëzimeve të organeve administrative dhe gjyqësore të shkallës së dytë.
  
  

QYTETARI MUND TE DOREZOJE PARASHTRESE:

• me goje (personalisht ose me poste),
  
  

• me goje ne procesverbal te zyrave te Avokatit te Popullit,
  
  

• me telefon apo telefaks,
  
  

• me poste elektronike.
  
  

QE AVOKATI I POPULLIT TE INICOJE PROCEDURE PARA ORGANEVE DHE ORGANIZATAVE KOMPETENTE DUHET PATJETER TE PLOTESOHEN KETO PARAKUSHTE:

• parashtresa te jete e nenshkruar dhe t’i permbaje te dhenat personale te pales (emri, mbiemri, adresa, telefoni etj.);
  
  

• t’i perfshije rrethanat, faktet dhe deshmite ne te cilat mbeshtetet (vendimi, certifikata, ankesa, perfundimi, vertetimi, mendimi etj.);
  
  

• ne parashtrese duhet te permendet edhe organi, gjegjesisht organizata, si dhe personi zyrtar me te cilin ka te beje parashtresa dhe akti (vendimi, perfundimi, certifikata etj.);
  
  

• ne te te arsyetohet perdorimi i mjeteve juridike, nese ka perdorur.
  
  

Parashtresa duhet te jete e kuptueshme dhe e qarte.

Avokati i Popullit gjate veprimit sipas parashtreses cdo here e respekton fshehtesine dhe intimitetin e pales qe ka paraqitur parashtrese dhe per aktivitetin e ndermarre pala nuk mund dhe nuk guxon te kete pasoja te demshme nga organi, i cili ia ka shkelur te drejten.

Per parashtresen e paraqitur nuk paguhet takse administrative.

Per paraqitjen e parashtreses nuk kerkohet ndonje forme e patjetersueshme, ajo mund te shkruhet edhe me dore. Ne zyren e Avokatit te Popullit ekziston formulari joformal per dorezimin e parashtresave.

Nëse është e nevojshme ndihmë nga Avokati i popullit, mund të drejtoheni personalisht në Zyrën e Avokatit të popullit në Shkup, si edhe në zyrat rajonale në Tetovë, Kërçovë, Shtip, Strumicë, Kumanovë dhe Manastir, me telefon , me postë ose në mënyrë elektronike.